ARAMA MOTORU OPTİMİZASYONUNUN (SEO) MARKALAŞMA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Günümüzün rekabetçi dijital ortamında, markalar için etkili bir çevrimiçi varlık oluşturmak ve sürdürmek, hayati bir öneme sahiptir. Arama motorları, tüketicilerin bilgi aradığı, ürün ve hizmetleri keşfettiği ve markalarla etkileşim kurduğu temel platformlardır. Bu nedenle, arama motoru optimizasyonu (SEO), markaların hedef kitlelerine ulaşması, rekabet avantajı elde etmesi ve marka değerini artırması için vazgeçilmez bir strateji haline gelmiştir. SEO sadece arama motoru sıralamalarını iyileştirmekle kalmaz, aynı zamanda marka bilinirliğini artırır, marka imajını güçlendirir, müşteri güvenini tesis eder ve müşteri sadakatini teşvik eder. Bu makale, Arama motoru optimizasyonun (SEO) markalaşma üzerindeki çok yönlü etkilerini ayrıntılı bir şekilde analiz ederek, marka bilinirliği, marka imajı , kullanıcı algısı, marka sadakati ve uzun vadeli müşteri ilişkileri üzerindeki rolünü incelenmiştir. Aynı zamanda marka değeri ve dijital görünürlük arasındaki ilişki detaylandırılmıştır.
Herhangi bir web sitesini anahtar kelimelerine, içeriklerine ve site içerisindeki açıklamalarına göre gruplayan ve çıkan sonuçlara daha basit bir şekilde erişilmesini sağlayan web siteleri arama motoru olarak tanımlanmaktadır. Web sitesi içeriklerine hızlı ulaşılabilirliği sağlamak için kullanılan en yaygın yöntem SEO (Arama Motoru Optimizasyonu)dur (Yalçın 2010). Arama motoru optimizasyonu (SEO), bir web sitesinin organik arama sonuçlarında daha üst sıralarda yer almasını sağlamak için yapılan teknik, içeriksel ve stratejik düzenlemeleri kapsar (Chaffey & Smith, 2017). Bu süreç sadece ziyaretçi trafiği artırmakla kalmaz, aynı zamanda markanın algısını, itibari değerini ve uzun vadeli sadakat oluşumunu da etkiler. Markalaşma, dijital çağda sadece ürün ya da hizmetin değil, algının da yönetilmesi sürecidir. Arama motoru optimizasyonu, kullanıcıların bilgiye erişiminde ilk temas noktası olan arama sonuçlarında markanın görünürlüğünü belirlemektedir. Dolayısıyla SEO, artık yalnızca bir teknik pazarlama aracı değil, stratejik bir marka iletişimi aracıdır (Rowley, 2004).
Web sitelerinin artan rakipler karşısında daha fazla trafik (ziyaretçi) çekebilmek ve yüksek sıralamalara sahip olmak için SEO (Arama Motoru Optimizasyonu)’ya ihtiyaçları büyüktür (Egri & Bayrak 2014). Dijital dönüşümle birlikte tüketicilerin bilgiye erişim yöntemleri radikal şekilde değişmiş, arama motorları dijital görünürlüğün merkezine yerleşmiştir. Türkiye’de ve dünyada en çok kullanılan arama motoru olan Google, tüm web trafiğinin %92’sinden fazlasını yönlendirmektedir. Bu durum, arama motorlarındaki sıralamaların marka algısı üzerindeki etkisini çok daha kritik hale getirmiştir.
SEO’nun en önemli etkilerinden biri marka bilinirliğini artırmaktır. Web siteleri, arama sonuçlarında üst sıralarda yer aldıkça, potansiyel müşteriler tarafından daha sık görülür ve marka ile daha fazla etkileşim kurar. Belirli anahtar kelimeler için yapılan aramalarda üst sıralarda yer almak, markanın uzmanlık ve güvenilirlik algısını güçlendirerek, marka bilinirliğinin artmasına katkıda bulunur. SEO, marka imajını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyebilir. Doğrudan etki, web sitesinin içeriği ve tasarımı aracılığıyla gerçekleşir. SEO stratejileri, web sitesinin kullanıcı deneyimini (UX) iyileştirerek, ziyaretçilerin marka hakkında olumlu bir izlenim edinmesini sağlar. Hızlı yüklenen sayfalar, mobil uyumluluk, kolay navigasyon ve estetik açıdan hoş bir tasarım, ziyaretçilerin marka hakkında olumlu bir algı geliştirmesine yardımcı olur. Dolaylı etki ise, arama sonuçlarında üst sıralarda yer almanın markanın güvenilirliğini ve otoritesini artırmasıyla ilgilidir.
Bir marka için Google’da üst sıralarda yer almak, onun dijital prestijini belirleyen faktörlerin başında gelir (Sen, 2005). Bu nedenle SEO, dijital marka stratejilerinin ayrılmaz bir bileşenidir. Bir markanın arama sonuçlarında tutarlı bir şekilde üst sıralarda yer alması, o markanın sektördeki liderlerden biri olarak algılanmasına yardımcı olabilir. Örneğin, bir finans şirketinin “yatırım danışmanlığı” anahtar kelimesinde sürekli olarak ilk sıralarda yer alması, o şirketin yatırım alanındaki uzmanlığını ve güvenilirliğini vurgular. Araştırmalar, arama motorlarında üst sıralarda yer alan web sitelerinin, daha fazla trafik aldığı ve marka bilinirliğinin daha yüksek olduğu göstermektedir. Örneğin, bir giyim markası “organik pamuklu tişört” anahtar kelimesinde ilk sıralarda yer aldığında, bu marka organik ve sürdürülebilir ürünlere önem veren tüketiciler tarafından daha fazla tanınacaktır.
SEO ve Marka Bilinirliği
Marka bilinirliği, potansiyel tüketicilerin belirli bir markayı tanıma veya hatırlama seviyesidir. Arama motoru sonuçlarında üst sıralarda çıkmak, markanın görünme frekansını artırarak zihin payını yükseltir (Jansen & Spink, 2006). Kullanıcıların arama sonuçlarının ilk üç sırasında yer alan bağlantılara %60’tan fazla tıklama oranı gösterdiğini belirtmektedir. Bu durum, SEO çalışmaları ile desteklenen bir markanın organik yolla tanınma potansiyelini açıkça ortaya koymaktadır. Yapılan bir çalışma, kullanıcıların %68’inin yalnızca ilk 5 organik sonuca tıkladığını ortaya koymuştur. Bu, SEO’nun marka bilinirliği üzerindeki etkisinin nicel kanıtıdır. Ayrıca SEO sayesinde elde edilen bu “ücretsiz görünürlük”, reklamlarla elde edilenden daha süreklidir. Reklam bittiğinde görünürlük sona ererken, SEO’da kazanılan pozisyon uzun süreli olabilir. Bu da markanın dijital hafızada daha uzun kalmasını sağlar.
Yapılan bir araştırmaya göre, kullanıcılar arama motorunda üstte yer alan siteleri daha “güvenilir” ve “yetkin” algılamaktadır (Pan , 2007). Bu algı, marka güvenilirliğini dijital ortamda inşa etmede SEO’nun çok değerli olduğuna işaret eder.
Türkiye özelinde bakıldığında, dijital tüketici davranışlarında “arama motoru birinciliği” markanın saygınlığını destekleyen bir kriter olarak algılanmaktadır. Türk tüketicisi, göz hizasında yer alan web sitelerine daha fazla güven duyma eğilimindedir.
Markaların dijital ortamdaki görünürlüğü, tüketicilerin marka ile karşılaşma sıklığını ve markaya dair zihinsel temsillerini etkiler (Huang , 2011). Organik arama sonuçlarında üstte çıkan markaların, tüketici algısında “lider” olarak tanımlandığını belirtmektedir. Aynı zamanda bu markalar rakiplerine göre daha fazla tıklanma ve etkileşim almaktadır.SEO, süreklilik arz eden bir çalışma olduğu için, marka adının belirli anahtar kelimelerle birlikte sürekli olarak görünmesi, tüketicinin zihninde “doğruluk ve güvenilirlik” çağrışımı yaratabilir (Kaushik, 2009).
SEO’nun Marka Sadakati ve Müşteri İlişkilerine Katkısı
Müşteri sadakati, markaların uzun vadeli başarısı için kritik bir faktördür. SEO, müşteri sadakatini artırmaya yardımcı olabilir. İyi bir kullanıcı deneyimi sunan ve değerli içerik sağlayan web siteleri, müşterilerin tekrar ziyaret etme olasılığını artırır (Roberts, 2014). Ayrıca, SEO stratejileri, markaların müşterileriyle sürekli iletişim halinde olmalarını sağlayarak, müşteri ilişkilerini güçlendirir ve sadakati teşvik eder.
Müşteri sadakati üzerine yapılan çalışmalar, kişiselleştirilmiş deneyimlerin ve müşteri odaklı SEO stratejilerinin, müşteri sadakatini artırmada önemli bir rol oynadığını göstermektedir. SEO, sadece ilk temas anını değil, uzun vadeli ilişkileri de şekillendirebilir. Kullanıcı bir markayla doğrudan arama sonuçlarında karşılaştığında, web sitesinin içeriği de kaliteli ise bu karşılaşma kalıcı bir marka bağlılığı yaratabilir (Lee et al., 2011).
Düzenli SEO çalışmaları yürüten markalar, sürekli güncellenen içeriklerle kullanıcıların karşısına çıkarak “dijital sadakat” oluşturur. Bu sadakat, sadece web sitesine tekrar ziyareti değil, aynı zamanda markayla sosyal medya, e-posta ve mobil uygulamalar gibi mecralarda sürekli etkileşimi sağlar. SEO, kısa vadeli dönüşüm optimizasyonundan farklı olarak uzun vadeli etkileşim ve sadakat inşası sağlar (Chaffey & Smith (2017). Sadakat, yalnızca tekrar satın alma eylemiyle sınırlı kalmayıp; aynı zamanda markanın dijital ortamlarda tekrar aranması, takip edilmesi ve önerilmesi şeklinde de tanımlanabilir (Bilgin (2018). Dijital sadakatin sürekliliğini sağlayan en önemli faktörlerden birinin arama motoru bağlantılarındaki tutarlılık olduğunu belirtmiştir (Bilgin (2018).
Kullanıcılar, daha önce karşılaştıkları bir markayı yeniden Google’da arayıp aynı sırada bulduklarında, bu istikrar marka sadakatini derinleştirir. Müşteri güveni, markalaşmanın temel bir bileşenidir. Tüketiciler, güvendikleri markalardan alışveriş yapma eğilimindedirler. SEO, müşteri güvenini çeşitli şekillerde etkileyebilir. Örneğin, web sitesinin güvenliği ve güvenilirliği, SEO stratejilerinin önemli bir parçasıdır. Ayrıca, kaliteli ve bilgilendirici içerik sunmak, markanın uzmanlığını ve güvenilirliğini artırarak müşteri güvenini güçlendirir. Araştırmalar, bir web sitesinin SSL sertifikasına sahip olmasının ve güvenli bir bağlantı sunmasının, müşteri güvenini önemli ölçüde artırdığını göstermektedir.
Dijital İtibar ve Marka Değeri
Markaların arama motorundaki sıralaması, sadece tıklanma oranlarını değil, ayrıca dijital itibarlarını da etkiler. SEO sayesinde elde edilen ön sıralamanın, çevrimiçi itibara doğrudan katkı sağladığını ve kullanıcıların bu sıralamayı “algısal kalite filtresi” olarak kullandığını belirtmektedir. Ayrıca, markanın adı SEO uyumlu haber, blog ve sosyal medya içerikleriyle sürekli destekleniyorsa, bu durum arama motoru otoritesini artırarak dijital marka değerini yükseltmektedir. Marka değeri (brand equity), bir tüketicinin marka hakkındaki algısına, sadakatine ve markaya yönelik davranışına dayanır. Dijital dünyada bu algıyı şekillendiren en önemli aracılardan biri, arama motorlarındaki görünürlüktür. Dijital görünürlük, marka değerinin önemli bir belirleyicisidir. Bir marka ne kadar görünürse, zihin payı o kadar artar. Bu bağlamda SEO, top-of-mind awareness (ilk akla gelen marka) konumuna ulaşmada kritik bir rol oynar (Kotler & Keller, 2016).
SEO, markayı yalnızca tanıtmakla kalmaz; aynı zamanda kullanıcıya “bu marka bilinir, aranan ve saygın bir markadır” algısı verir. Görünürlük arttıkça, marka değeri hem finansal hem de zihinsel açıdan yükseltilebilir.
SEO, bir markanın sadece belirli bir ürün ya da hizmetle değil, farklı kelime gruplarıyla da ilişkilendirilmesine imkan tanır. Bu, markanın pazardaki “kelime dağarcığını” genişletmesine katkı sağlar. Örneğin, bir tekstil markası “organik t-shirt”, “sürdürülebilir moda” ve “yerli üretim” gibi farklı anahtar kelimelerle öne çıktığında, bu terimlerle bağ kurarak marka kimliğini zenginleştirir.
Sonuç
Arama motoru optimizasyonu (SEO), markalaşma üzerinde önemli ve çok yönlü etkilere sahiptir. SEO stratejileri, marka bilinirliğini artırarak, marka imajını güçlendirerek, müşteri güvenini tesis ederek ve müşteri sadakatini teşvik ederek markaların başarısına katkıda bulunur. Bu nedenle, markaların SEO’yu sadece bir trafik oluşturma aracı olarak değil, aynı zamanda bir markalaşma stratejisi olarak görmeleri ve SEO stratejilerini markalaşma hedefleriyle uyumlu hale getirmeleri gerekmektedir.
SEO, markalaşma sürecinde yalnızca bir trafik aracı olarak değil; aynı zamanda stratejik bir marka inşa aracı olarak değerlendirilmelidir. Markanın dijitaldeki konumu, arama motorlarındaki sıralamasıyla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle SEO, marka bilinirliği, güvenilirlik, sadakat ve değer yaratma süreçlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. SEO, yalnızca teknik bir optimizasyon süreci değil; markalaşma stratejisinin temel taşı haline gelmiştir. Üst sıralarda yer almak, yalnızca tıklanma almak değil; kullanıcı zihninde yer edinmek, güven oluşturmak ve sürdürülebilir bir marka kimliği yaratmak anlamına gelmektedir. Bu bağlamda SEO, markaların dijital rekabette güçlü bir konum elde etmeleri için vazgeçilmez bir araçtır.
KAYNAKÇA
Yalçın, N., & Köse, U. (2010). What is search engine optimization: SEO?. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9, 487-493.
Chaffey, D., & Smith, P. R. (2022). Digital marketing excellence: planning, optimizing and integrating online marketing. Routledge
Rowley, J. (2004). Online branding. Online information review, 28(2), 131-138.
Egri, G., & Bayrak, C. (2014). The role of search engine optimization on keeping the user on the site. Procedia Computer Science, 36, 335-342.
Sen, R. (2005). Optimal search engine marketing strategy. International Journal of Electronic Commerce, 10(1), 9-25.
Jansen, B. J., & Spink, A. (2006). How are we searching the World Wide Web? A comparison of nine search engine transaction logs. Information processing & management, 42(1), 248-263.
Pan, B., Hembrooke, H., Joachims, T., Lorigo, L., Gay, G., & Granka, L. (2007). In Google we trust: Users’ decisions on rank, position, and relevance. Journal of computer-mediated communication, 12(3), 801-823.
Huang, P., Lurie, N. H., & Mitra, S. (2009). Searching for experience on the web: An empirical examination of consumer behavior for search and experience goods. Journal of marketing, 73(2), 55-69.
Kaushik, A. (2009). Web analytics 2.0: The art of online accountability and science of customer centricity. John Wiley & Sons.
Devonis, D. C. (2018). Interactive exercises for cross-cultural psychology: encounters with a complex world. Routledge.
Roberts, P. Q., & Allen, R. S. (2014). *The impact of user-friendly website design on customer loyalty*. Journal of Retailing and Consumer Services, 21(6), 923-931.
Lee, K. C., Kang, I., & McKnight, D. H. (2011). Transfer from offline trust to key online perceptions: An empirical study. *IEEE Transactions on Engineering Management*, 58(1), 100–113.
Chaffey, D., & Smith, P. R. (2022). Digital marketing excellence: planning, optimizing and integrating online marketing. Routledge.Bilgin, Y. (2018). The role of search engine marketing in creating online brand loyalty.
Kotler, P., Keller, K. L., Brady, M., Goodman, M., & Hansen, T. (2016). Marketing Management 3rd edn PDF eBook. Pearson Higher Ed